Gebruikerslogin

Psyche & Geloof 23, 2012 - 2

Beschikbaar
Titel: Discussie en inspiratie rond wetenschap, geloof en hulpverlening (p. 71-79)
Auteur(s): Verhagen, P.
In deze bijdrage, gebaseerd op de openingslezing tijdens het congres ´Hersenspinsels?´ (november 2011), wordt aan de hand van een casus de actuele discussie rond de vraag ‘wat psychiaters zouden moeten doen met betrekking tot religie en geestelijke gezondheid’ besproken. De casus betreft de Spirituality and Psychiatry Special Interest Group (SIG) van de Royal College of Psychiatrists (VK). In de periode 2008-2011 is nogal heftig over deze vraag gediscussieerd. De discussie lijkt vast te lopen in inmiddels verouderde opvattingen over de verhouding wetenschap en religie. Verouderd, omdat ze gedateerd moeten worden in de hoogtijdagen van het secularisatiedebat. Nu dat debat in belang¬rijke mate voorbij is, hebben we een nieuwe visie op de verhouding wetenschap en religie nodig. Deze visie komt erop neer dat feiten (wetenschap) en waarden (religie) bijeengehouden in plaats van tegen elkaar uitgespeeld worden. Zoals wetenschap een rol speelt in de wijze waarop we ons (profes¬sionele) leven inrichten, zo speelt religie een rol in de wijze waarop we met wetenschap leven.
In this contribution, based on a keynote address at the occasion of the conference ‘Hersenspinsels’ (November 2011), the topical question ‘what psychiatrists should do with regard to religion and mental health’ is paramount. The Spirituality and Psychiatry Special Interest Group (SIG) of the Royal College of Psychiatrists (UK) has been at work on this question since 2008. The case of the SIG will be described to illustrate a rather heated debate. However, the discussion turns out to be more or less repetitious and dated. It is argued that the discussion is dated because it became stuck in countering secularization. That is nowadays unsatisfactory, because the secularization hypothesis has been superseded. Therefore we are in need of a new approach of the relationship between science and religion. We need to hold together facts (science) and values (religion) instead of playing them off against each other. As science does play a role in the way we live and the way we perform our (professional) duties, so does religion play a role in the way we look at, make use of and live with science.
religie, geestelijke gezondheid, secularisatie, wetenschap en religie,
Titel: De spirituele dimensie in het biopsychosociaalspiritueel model (BPSS): Specificeerbaar naar christelijk geloof? (p. 80-88)
Auteur(s): Vries-Schot, M. de
Het is van belang om als zorgverleners te bepalen hoe we aankijken tegen de plaats van de spirituele dimensie in de hulpverlening: als ondergeschikt, als nevengeschikt of als overkoepelend binnen het voorgestelde biopsychosociaalspiritueel model (BPSS). In dit artikel wordt besproken dat deze plaats verschilt al naar gelang het gaat om diagnostiek, behandeling dan wel theorievorming en weten¬schappelijk onderzoek. In de geestelijke gezondheidszorg worden problemen op het spirituele terrein in de diagnostisch fase beschouwd als niet pathologische omgevingsinvloeden, waarmee de spirituele dimensie een ondergeschikte positie inneemt. De behandelfase richt zich voornamelijk op krachtbronnen waarbij de spirituele dimensie een nevengeschikte positie krijgt toegewezen. Anders- of niet-gelovige zorg¬verleners kunnen meningen of inspiratiebronnen hebben die op gespannen voet staan met het chris¬telijk geloof. Het is belangrijk deze spanningsvelden te onderkennen en weloverwogen te hanteren. In de wetenschappelijke reflectie op de plaats van de spirituele dimensie binnen het BPSS kan deze dimensie als overkoepelend beschouwd worden. Het biedt een uitdaging voor christelijke zorgverle¬ners om meer wetenschappelijke output te leveren. Uitkomsten kunnen geïmplementeerd worden in een evidence based behandelpraktijk.
It is important to realize how we consider the place of the spiritual dimension in mental health care: as subordinated, in a juxtaposition or as overarching in the proposed biopsychosocialspiritual model (BPSS). In this manuscript it is discussed that this place differs according to diagnostics, treatment or theory and scientific research. Problems on the spiritual dimension in mental health care are considered diagnostically as non pathological environmental influences, as a result of which the spiritual dimension takes a subordinated position. Because the phase of treatment aims mainly at sources of strength, the spiritual dimension receives a juxtaposition. Otherwise or non believers have opinions and sources of inspiration which might cause tension with Christian faith. It is important to comprehend these areas of tension and handle them in a deliberate way. In scientific reflection on the place of the spiritual dimension in the BPSS, this dimension can be considered as overarching. It might be challenging for Christian care givers to deliver more scientific output. Outcomes can be implemented in an evidence based praxis.
spiritualiteit, godsdienst, gezondheid, biopsychosociaalspiritueel model,
Titel: Gezond en gelovig: Pleidooi voor gescheiden domeinen (p. 89-95)
Auteur(s): Hagendijk, A.
Het vervangen van het in de psychiatrie gangbare biopsychosociale model door een biopsychoso¬ciospiritueel model, zoals voorgesteld door Margreet de Vries-Schot (2006) is een opmaat voor het overschrijden van de grenzen tussen psychiatrie en pastoraat. Aan de hand van een beschou¬wing over de verschillende aspecten van geloof wordt gepleit voor het bewaken van de verschillende domeinen van psychiatrie en pastoraat.
Changing the current biopsychosocial paradigma in psychiatry for a biopsychosociospiritual one, as proposed by Margreet de Vries – Schot (2006) is a first step in going beyond the borderline between psychiatry and pastoral care. Starting from a consideration about several aspects of faith, it is argued that the different domains of psychiatry and pastoral care should carefully be maintained.
psychiatrie en pastoraat, biopsychosociaal model, biopsychosociospiritueel model,
Titel: Spiritualiteit in de psychotherapeutische praktijk? (p. 96-104)
Auteur(s): Kalmthout, M.. van
Dit artikel gaat over de vraag of er in de psychotherapeutische praktijk sprake kan zijn van het spiritu¬ele en hoe dat er concreet uitziet. Dit onderwerp wordt voorzichtig geëxploreerd vanuit een seculiere invulling van spiritualiteit, omdat die het beste past bij het psychotherapeutische gedachtegoed en bij onze geseculariseerde wereld. Aandacht wordt onder meer besteed aan de betekenis van de secula¬risatie bij dit hele vraagstuk, aan de definitie van psychotherapie en aan de invulling van spiritualiteit in een psychotherapeutische context.
This article addresses the question whether the spiritual might occur in psychotherapeutic practice and how this actually looks like. The topic is explored in a tentative way from the perspective of secular spirituality, as this approach is most compatible with mainstream psychotherapy and the secularized world in which we live. Attention is given, amongst others, to the importance of secularization for the present subject, to the definition of psychotherapy and to the content of spirituality in a psychotherapeutic context.
secularisatie, identiteit van psychotherapie, seculiere spiritualiteit,
Titel: Spiritualiteit en psychologie (p. 105-111)
Auteur(s): Waaijman, K.
Drie vragen werden mij in het kader van het symposium Secularisatie en Spiritualiteit voorgelegd. De eerste vraag is theoretisch van aard: wat is eigenlijk spiritualiteit; zijn er universele kenmerken van spiritualiteit? De tweede vraag is cultuurhistorisch: bestaat er zo iets als een westerse vorm van spiritualiteit; welke invloed heeft de secularisatie gehad op spiritualiteit in onze cultuur? De derde vraag is concreet en praktijkgericht: wat kunnen psychiaters, psychologen en psychotherapeuten leren van de spirituele tradities? Drie interessante vragen, maar geen gemakkelijke, vooral ook omdat achter de vragen nog weer andere vragen en vooronderstellingen schuilgaan. De lezer bedenke zich dat het artikel de tekst is van een lezing, wat merkbaar is in stijl en taalgebruik.
This article addresses the question whether the spiritual might occur in psychotherapeutic practice and how this actually looks like. The topic is explored in a tentative way from the perspective of secular spirituality, as this approach is most compatible with mainstream psychotherapy and the secularized world in which we live. Attention is given, amongst others, to the importance of secularization for the present subject, to the definition of psychotherapy and to the content of spirituality in a psychotherapeutic context.
spiritualiteit, theorievorming, seculiere spiritualiteit, psychologie, psychotherapie, westerse spiritualiteit, ziel,
Titel: ‘Zonder geloof zat ik hier niet meer’ Gesprekken met chronisch psychiatrische patiënten over hun levensbe¬schouwing en zingeving (p. 112-125)
Auteur(s): Kolm, G.J. van der
In het kader van een project ‘Zingeving in herstel’ binnen GGZ -instelling Yulius is een zeventigtal gesprekken gevoerd met chronisch psychiatrische cliënten. Het project beoogde de geloof- en zin¬gevingsvragen beter in beeld te krijgen en op grond daarvan de kwaliteit van de zorg op dit punt mogelijk te verbeteren. In dit artikel wordt verslag gedaan van het project, en met name worden de in het kader van het project gevoerde gesprekken geanalyseerd. Godsdienstige zingeving blijkt voor de helft van de cliënten belangrijk tot zeer belangrijk en het behoren bij een geloofsgemeenschap speelt voor hen een grote en overwegend steunende rol.
This article addresses the question whether the spiritual might occur in psychotherapeutic practice and how this actually looks like. The topic is explored in a tentative way from the perspective of secular spirituality, as this approach is most compatible with mainstream psychotherapy and the secularized world in which we live. Attention is given, amongst others, to the importance of secularization for the present subject, to the definition of psychotherapy and to the content of spirituality in a psychotherapeutic context.
psychiatrie, zingeving, herstel, geloofsgemeenschap,