Gebruikerslogin

Psyche & Geloof 25, 2014 - 4

Beschikbaar
Titel: Schaamte zijn wij (pp. 247-257)
Auteur(s): Groot, G.
Schaamte leek in de bevrijdingsbeweging van de jaren zestig en zeventig zoveel mogelijk te moeten worden uitgebannen. De vooronderstelling daarbij was dat de wereld in zichzelf onschuldig was, en schaamte slechts een teken van de wijze waarop zij was bedorven. Op talloze vlakken (het meest recent op dat van het internet) is echter inmiddels gebleken dat de veronderstelde totale openheid (schaamteloosheid) monsters voortbrengt. De zuiverheid van zowel de wereld als van het individu is een illusie en dus zijn zij nooit geheel toonbaar. Slechts in de dubbelzinnige houding van de schaamte kunnen wij bestaan als wezens die óók een donkere zijde hebben, in een wereld die verre van utopisch is.
Shame are we - In the liberation movements of the sixties and seventies shame had to be eliminated as much as possible. It was silently supposed that the world in itself was innocent, and that shame was just a symptome of corruption. In numerous respects, however, it has become clear that the supposed total openness (of shamelessness) produces monsters – most recently it has done so on the internet. The purity of both the world and the individual is an illusion, and therefore never completely presentable. Only in the ambiguous attitude of shame it is possible for us to exist as beings with their own dark side, in a world that is far form utopian.
schaamte, schuld, zuiverheid, utopie, rousseauïsme, privacy,
Titel: Een verkenning van de aard, expressie en relationele dynamiek van schaamte (pp. 258-266)
Auteur(s): Gooijer, B.
Dit essay verkent wat schaamte is, een affect dat neigt tot ‘verbergen’ en zich onttrekt aan verwoording. Ik probeer schaamte inzichtelijker te maken door de verschillende gedaanten voor ogen te brengen waarin schaamte zich laat zien: in verbale taal, in lichaamstaal en dan met name in het gezicht, en in relationele dynamiek. Herkenning hiervan kan helpen om therapeutische effectiviteit te vergroten. Schaamte wordt voorgesteld als een remmend affect dat zich concentreert op het hier en nu, en dat bestaat in uiteenlopende varianten van schaamte-ervaringen. Het essay mondt uit in een betoog dat schaamte niet voornamelijk intrapsychisch gelokaliseerd moet worden maar een bij uitstek relationeel fenomeen is. Daarbij is begrip voor de interactie tussen schaamte en agressie belangrijk om schaamte in haar volle breedte te begrijpen.
An exploration of the nature, expression and relational dynamics of shame. - This essay explores shame, an affect that tends to ‘conceal’ and refrains from articulation. I attempt to provide insight into shame by showing its diverse expressions: in verbal language, in body language especially in the face, and in relational dynamics. Recognizing these expressions can help to enhance therapeutic effectiveness. Shame is presented as an inhibiting affect that concentrates itself in the present moment, and that exists in diverse varieties of shame experiences. The essay concludes by putting forward that shame should not be reduced to an intrapsychic phenomenon but rather is a relational phenomenon. From a relational perspective, comprehending the interaction between shame and aggression is important to understand shame in its full scope.
schaamte, relationele dynamiek, conflictdriehoek,
Titel: Van schaamte naar verbondenheid, unlocking the locked up person (pp. 267-275)
Auteur(s): Horst-Floor, M. van der
Dit essay pleit voor eerherstel van schaamte in de klinische praktijk. We zien vanuit de filosofie en theologie dat schaamte isoleert, de verbinding verbreekt. Schaamte wordt buiten het zicht van de diagnostiek en de psychotherapie gehouden. Een eerste stelling is dat schaamte een centrale emotie is bij veel psychiatrische stoornissen. Een tweede stelling is dat de centrale rol van de therapeutische relatie in psychotherapie en supervisie onder druk staat door het negeren van de schaamte. Hierdoor worden problemen geïsoleerd behandeld en ontstaat geen bevrijding en verbondenheid. In de algemene ggz en in de christelijke ggz is kwetsbaarheid als waarde aan het verdwijnen. Ten aanzien van het geloof wordt de valkuil van ‘verdinging’ besproken. Ik spreek over de eigen kwetsbaarheid als professional en de kwetsbaarheid van geloven. Ik sluit af met een zoektocht naar een contactgerichte therapie die zich richt op waarden als heelheid, verbondenheid en verantwoordelijkheid.
From shame to togetherness, unlocking the locked up person - This essay is a plea to reinstate shame as a central emotion in clinical practice. Philosophy and theology teach us that feelings of shame isolate people, they sever the link with the other. The role of shame is wrongly being kept out of sight in diagnostics and psychotherapy. My first thesis is that shame is a central emotion in many psychiatric disorders. My second thesis is that the central role of the therapeutic relationship in psychotherapeutic treatment and supervision has come under pressure because the role of shame is being ignored. Because of this, disorders are being treated separately, and this holds back liberation, togetherness and feelings of solidarity. It seems that vulnerability as a value to be cherished is disappearing in the general mental health care and in Christian mental health care too. When things touch on creed, the pitfall of model thinking emerges. I also discuss the own vulnerability of a professional and the vulnerability of being a believer. I end up with a quest for a contact-centered form of therapy, that aims at values like wholeness, creation of feelings of togetherness, solidarity and responsibility.
schaamte, supervisie, heelheid, waarden, contactgericht,
Titel: Existentiële vrijheid, verantwoordelijkheid, schuld en schaamte (pp. 276-283)
Auteur(s): Velthuis, G., Velthuis, H.W.,
In dit essay wordt een beschouwing gegeven over schuld en schaamte. Omdat schuld en schaamte sterk verbonden zijn met vrijheid en verantwoordelijkheid, wordt ook aandacht gegeven aan de existentiefilosofie en aan het postmodernisme. Onderzocht is hoe die begrippen in deze filosofische stromingen worden ingevuld. Tevens worden de gedachten van Bonhoeffer over Entzweiung nader besproken. Betoogd wordt dat het individualisme niet zondermeer een product is van het postmodernisme en de existentiefilosofie en dat dus ook niet zondermeer te zeggen is dat daardoor de onverbondenheid als maat genomen wordt. Vanuit de existentieel geïnspireerde narratieve psychologie wordt dit nader toegelicht aan de hand van een aantal toekomstbrieven. Daaruit blijkt dat relaties en vriendschappen wel degelijk belangrijk gevonden worden. Bij de verklaring waardoor het komt dat mensen geen vaste en diepgaande contacten durven aangaan en zich meer en meer eenzaam voelen moeten meer factoren in beschouwing genomen dan alleen psychologische of filosofische.
Existential freedom, responsibility, guilt and shame - In this essay a view is given on guilt and shame. Because guilt and shame are closely related to freedom and responsibility, attention is given towards existence philosophy and towards postmodernism. Examined is how these concepts are treated in these philosophical traditions. Furthermore the thoughts of Bonhoeffer about the concept `Entzweiung´ (separation, estrangement) are examined. Augmented is that individualism is not merely a product of postmodern philosophy and that therefore cannot be said that as a result hereof ‘unalliance’ and isolation is taken as measure of life. From existential inspired narrative psychology this is illustrated on the hand of some future letters. These letters prove that relations and friendships are still of importance for people. In order to explain why people are afraid to enter good connections and deep friendship with other people more arguments than psychological of philosophical alone should be taken into account.
schuld, schaamte, verantwoordelijkheid, existentiefilosofie, postmodernisme,
Titel: Schaamte en verslaving: de moed om gestigmatiseerd ‘te zijn’ (pp. 284-295)
Auteur(s): Weerman, A.
In dit essay verken ik de rol van schaamte bij herstel van verslaving. Verslaving is een sterk gestigmatiseerd en met schaamte beladen verschijnsel. Dit komt ook naar voren in het handelingsonderzoek op de Hogeschool Windesheim waarbij ex-verslaafde studenten een leerlijn ervaringsdeskundigheid kunnen volgen. In de verslavingszorg is weinig expliciete aandacht voor schaamte. Schaamte is verweven met schuld, maar onderzoek geeft aan dat het toch om onderscheidende ervaringen lijkt te gaan. Ik betoog dat schaamte laat zien dat een als minderwaardig bestempeld bestaan, pijn doet. Het kunnen ervaren hiervan is een signaal van herstel en geeft ruimte voor het zoeken naar nieuwe betekenissen. In breder perspectief bekeken houdt schaamte een algemeen menselijke existentiële ervaring in van tekortschieten. Bij een verslaving is er sprake van een dubbel appel: omgaan met de structurele schaamte en het stigma van de verslaving en het weer leren ervaren van functionele schaamte in het dagelijks bestaan. Het beschamend stigma van de verslaving kan door ervaringsdeskundigen omgezet worden tot een inspirerend geuzenteken van een nieuwe ‘moed om te zijn’.
Shame and addiction: the courage of ‘being’ stigmatized - This essay provides an overview of different perspectives on the relation between shame and addiction. Addiction is a particularly severly stigmatized disorder and is accompanied by shame. To be addicted implies a failure in self management, one failes to live up to one’s own standards of a good life and also to those of others and of society. There is a withdrawal from the world because of shame and also because of the chemical effects of the substances. This is a selfdefeating circular process. The author takes an existential perspective and argues that shame has to be experienced in order to recover form addiction. Selfmanagement is only possible if a person is able ‘to be’ in the world and is able to have a close look at himself. This is a painful process and demands the faith to be accepted as a person. The courage to ‘be’ in a stigmatized way can be a beacon of hope for others who suffer from addiction.
schaamte, schuld, existentieel, verslaving, stigma, ervaringsdeskundigheid,