Gebruikerslogin

Psyche & Geloof 29, 2018 - 1

Beschikbaar
Titel: De ziel - een essay
Auteur(s): Verhagen, P.
Waar is de ziel gebleven? Aan de hand van de essays van Keizer (2012) en Visser (2009) wordt een antwoord gezocht op deze vraag. Ontdaan van voorwetenschappelijke voorstellingen is de thematiek in belangrijke mate verschoven naar de brein – mind discussie. Men kan dan ook zeggen dat de ziel ten onder is gegaan aan de objectivering van haar functies. Maar dat is toch niet het einde. De ziel onttrekt zich in haar ondoorgrondelijkheid aan objectivering. Er blijft zoiets als de ‘innerlijke samenhang van het zielsleven’ (Dilthey), waarmee aan het licht komt wie we zijn.
Where did the soul go? On the basis of the essays by Keizer (2012) and Visser (2009) an answer is sought. Disposed of pre-scientific representations, the theme has significantly shifted to the brain-mind discussion. One can also say that the soul has gone down by the objectification of her functions. However, that is not the end. In her inscrutability the soul withdraws from objectification. There remains such a thing as ‘the inner coherence of the soul life’ (Dilthey), which reveals who we are.
ziel, zielsleven, ondoorgrondelijk(heid), ervaring, innerlijke samenhang,
Titel: Psychiatrie en de ziel – de ziel van de psychiatrie
Auteur(s): Glas, G.
Deze bijdrage beschrijft de ziel van de psychiatrie vanuit de invalshoek van waardengeoriënteerde zorg. De ziel waar het om gaat, is die van de ontmoeting van professional en hulpvrager. In die ontmoeting manifesteert zich een dynamiek die tot uiting komt in ervaringen van contact, openheid, uitdaging, verbeelding, inspiratie, verbinding en vertrouwen. Strikt genomen is het gebruik van het woord ziel in de context van ontmoeting en contact een metafoor. De ziel in eigenlijke zin tekent zich af in de zelfverhouding van de individuele mens. In de afstemming tussen twee mensen tekenen zich echter nieuwe dimensies van de ziel af. In het contact is er sprake van een verdieping die wordt aangeduid met termen als kleur, zin, betekenis, ruimte, openheid, resonantie, uitdaging en vrijheid. Uitgaande van het model van waardengeoriënteerde zorg worden drie thema’s belicht: hoe waarden ons bij de ziel van het vak brengen, hoe naast een actieve ook een receptieve houding vereist is en hoe daarbij de beweging wordt gemaakt van geven naar ontvangen.
This contribution focuses on the encounter between care givers and care takers in psychiatry. Can this encounter be described as the ‘soul’ of psychiatry and, if so, what exactly is meant with this description? This question is addressed from a value perspective on psychiatric care. The encounter between care giver and care seeker can be described as soul-like, in the sense that it manifests a vitalizing and disclosing dynamic that expresses itself in experiences of contact, resonance, imagination, inspiration, trust, and connectedness. Strictly speaking, the interpersonal use of the term soul is metaphorical. Souls are ascribed to individuals. They are, as I take it, an expression of (the core of) the I-self relationship. People, however, also become who they are in their relationships with others. The attuning between two humans deepens their connectedness; a deepening, which may be accompanied by the experience of meaning, increased inner space, openness, freedom, authenticity, and resonance. The encounter between professional and patient is soul-like when these dimensions prevail and provide orientation. Based on the model of value oriented psychiatric care, the article highlights three themes: how values are connected with the ‘soul’ of psychiatry, the encounter with the patient; how a receptive attitude is needed alongside the usual, more active stance; and how, by doing so, we move from an urge to give towards a willingness to accept.
ziel, ontmoeting, therapeutische relatie, zingeving, professionaliteit, waardengeoriënteerde zorg,
Titel: De ziel in ballingschap
Auteur(s): Hegger, A.
In dit artikel wordt een historische schets gegeven over de verschillende betekenisvelden van de ziel en van de mind. Het woord mind dat Locke gebruikte, heeft bij hem een heel andere betekenis dan het woord ziel in de Middeleeuwen. Dat is in de psychologie, die uit de Verlichting voortkwam, zo gebleven. Het tijdschrift Psyche & Geloof bevindt zich in het spanningsveld tussen ziel en mind.
ziel, verlichting, mind, geschiedenis van de psychologie,
Titel: Zorg voor de ziel. Een beschouwing over ‘geloven’ en ‘geloof’ in een tijd van religieuze transformatie
Auteur(s): Westerink, H.
Uitgaande van de idee dat de religie in de hedendaagse Westerse cultuur een diepgaand en complex transformatieproces doormaakt, wordt in dit essay een pleidooi gehouden voor een nieuwe fundamentele reflectie op ‘psyche en geloof’, dat wil zeggen, op het geloven als een psychische act in een hedendaagse context en in een veranderende relatie tot geloofsinhoud(en). De auteur zoekt hiervoor aansluiting bij het werk van Michel Foucault en anderen, over praktijken en stijlen van ‘zorg voor het zelf’ als een centraal aspect van de christelijke traditie dat juist ook in seculiere contexten doorwerkt. Wat wellicht overblijft van de christelijke religie door alle transformaties heen, is dan precies die relatie tussen ‘psyche en geloof’ in nieuwe gedaanten.
godsdienstpsychologie, geloof, psyche, zorg voor het zelf,
Titel: De ziel in de geschiedenis van de psychiatrie. Somaticus en anti-materialist Schroeder van der Kolk (1797-1862)
Auteur(s): Bolt, T.
In de huidige psychiatrie is de term ‘ziel’ grotendeels verdwenen. In het allereerste Nederlandstalige handboek over de psychiatrie, gepubliceerd in 1862, was een uitgesproken opvatting over de ziel juist het leidende uitgangspunt. De auteur, de Utrechtse hoogleraar anatomie en fysiologie Schroeder van der Kolk (1797-1862), verdedigde zijn leven lang de zelfstandigheid en hogere bestemming van de ziel en hield er vitalistische opvattingen op na. Tegelijk geldt hij als de grote hervormer van de Nederlandse psychiatrie, die er een voor zijn tijd moderne, somatische, natuurwetenschappelijke oriëntatie op nahield. Vanwege deze schijnbare tegenstrijdigheid is Schroeder van der Kolk in de literatuur een raadsel genoemd. De moeite die historici hebben om Schroeder van der Kolk te typeren hangt samen met een dichotoom begrijpen van de verhouding tussen biologische en psychosociale benaderingen in de psychiatrie en die tussen geloof en wetenschap. Dit artikel gebruikt de casus Schroeder van der Kolk als kanttekening bij dit hedendaagse, bipolaire denken. Zijn antropologische visie op de psychiatrie blijkt niet goed te passen in het schema van een pendelbeweging of tegenstelling tussen biologische en psychosociale benaderingswijzen. Bovendien komt in de wijze waarop Schroeder van der Kolk zich verhield tot de vertegenwoordigers van de zogeheten ‘generatie van 1840’ – en het methodisch materialisme dat zij huldigden – een ander beeld naar voren dan die van discrepantie tussen Schroeder van der Kolk als gelovige en als wetenschapper. Zijn religieus geïnspireerde, teleologische wereldbeeld – met daarin voorop zijn ideeën over de ziel – waren juist het kader waarbinnen hij krankzinnigheid, hersenen en zenuwstelsel bestudeerde.
geschiedenis van de psychiatrie, geloof en wetenschap, Schroeder van der Kolk, ziel en lichaam,